Zvezde

Formiranja zvezda i galaksija u ranom univerzumu

Crop

Hiljade malih galaksija na crnoj pozadini. Neke su primetno spiralne, druge eliptične. Mnoge su premale da bi se razaznala bilo kakva struktura. Nekoliko spiralnih galaksija su plavkaste, većina izgleda žuto ili crveno. Nekoliko zvezda prikazuje difrakcijske šiljke. Ova infracrvena slika sa ST Džejms Veb snimljena je za JADES jednim od pet programa istraživanja koji koriste podatke sa svemirskog teleskopa. Prikazuje deo neba poznatog kao GOODS-Jug, koji je proučavan i od strane svemirskog teleskopa Habla i drugih opservatorija. Ovde je vidljivo više od 45 000 galaksija.

 

Opširnije: Formiranja zvezda i galaksija u ranom univerzumu

Write comment (0 Comments)

Potraga za zvijezdom

ZvezdaZK2705 1

U telegramu https://www.astronomerstelegram.org/?read=16050 je javnost obavještena da je jedan tim astronoma u arhiviranim Hubbleovim podacima pronašao zvijezdu - ili izglednog kandidata za nju - koja je u galaktici M101 nekidan eksplodirala kao supernova SN 2023ixf. Kandidat(kinja) je pronađena na fotografiji koju je Hubble snimio 16. studenog 2002. g. svojom ACS-om, u infracrvenoj valnoj duljini od 814 nm. Hubble je u isto to vrijeme snimao M101 i u zelenoj i modro-ljubičastoj boji, ali na tim slikama se zvijezda nije mogla vidjeti. To pokazuje da je bila izrazito crvene boje, što je bilo i za očekivati od zvijezde koja je ubrzo nakon toga eksplodirala kao supernova. Sjetimo se samo boje nesretnog Betelgeza (koji nikako da eksplodira)!

 

Opširnije: Potraga za zvijezdom

Write comment (0 Comments)

Sjajna supernova u M 101

SN2023Crop

Što je zvezda masivnija njen kraj je dramatičniji. Ona živi kratko i umire u zastrašujućoj eksploziji sjajem stotina milijardi zvezda. Radi se dakle o supernovoj zvezdi. Kada se takva eksplozija desi u našoj, pa čak i u obližnjoj galaksiji ona se može videti čak i golim okom. Ili bar amaterskim teleskopom.

 

Opširnije: Sjajna supernova u M 101

Write comment (0 Comments)

Braon patuljak, zvezda ili planeta?

PatuljakTokom ’60-tih godina je teorija pokazala da bi trebalo da postoji nekakav objekat koji povezuje zvezde i planete. Devedesetih godina teorija se ostvarila u praksi. Otkriveni su braon patuljci, objekti koji dok su mladi liče na zvezde, a kad ostare postaju hladni, nalik planetama…

 

 

 

Opširnije: Braon patuljak, zvezda ili planeta?

Write comment (0 Comments)

Webb na jednom dalekom planetu vidi zrnate oblake u previranju

WebbPlanet 2

Priredio i prilagodio:  Zoran Knez, AstroMosor

Istraživači koji su promatrali NASA-inim Svemirskim teleskopom James Webb, uočili su spektralne znake silikatnih oblaka u atmosferi jednog dalekog planeta. Tijekom 22 sata dugog lokalnog dana, ta se atmosfera neprestano uzdiže, miješa i pomiče, doneseći topliji materijal bliže površini i potiskujući onaj rashlađeni u dubinu. Promjene u sjaju do kojih zbog toga dolazi su toliko dramatične ....

 

Opširnije: Webb na jednom dalekom planetu vidi zrnate oblake u previranju

Write comment (0 Comments)

M7, M19 i Leptir

M19crop

Posljednje dvije nove Hubbleove fotografije, netom objavljene na sajtu NASA-inog Centra za svemirske letove Goddard, prosljeđujem ovdje zajedno s prijevodima kratkih popratnih tekstova. Pokazalo se da je jedno od zvjezdanih jata na tim novim slikama otvoreno, a ne kuglasto.

 

Opširnije: M7, M19 i Leptir

Write comment (0 Comments)

Messier 55

M55Crop

Sastavljajući svoj Katalog maglica i zvjezdanih jata, čak je i veliki promatrač neba kakav je bio Charles Messier muku mučio da ugleda ovo zbijeno (kuglasto) zvjezdano jato. Prvi ga je 1752. uočio jedan (drugi) francuski astronom, iz današnje Južne Afrike, ali ga Messier katalogizirao tek 1778. g.

 

Opširnije: Messier 55

Write comment (0 Comments)

Vatrene lopte i kozmički par

WRKnezCrop

Ovo su najavljeni članci sa sajtova Svemirskog teleskopa Hubble, koji ukratko opisuju opservacije WR 124 provedene tim instrumentom. Prva slika je Hubbleova Slika tjedna iz 2015. g, s WR 124 u glavnoj ulozi. Dodajem i mozaičnu sliku koja uspoređuje novi Webbov i stari Hubbleov uradak. Obje fotografije su smanjene na 45 posto svoje izvorne širine. Vidimo da je Webbova slika puno veća, detaljnija i, naravno, puno bogatija (infracrvenim) bojama.

Vidimo i to da se i u ova dva tekstića kaže da je WR 124 u Strijelcu. A nije! U Strijeli je!

 

Opširnije: Vatrene lopte i kozmički par

Write comment (0 Comments)

Odgonetanje tajni povijesne Tychove supernove

TychoSupenovaCropOva slika pruža novi uvid u ostatak Tychove supernove, nazvane po danskom astronomu Tychu Braheu (1546.-1601.), koji je prije više od 450 godina bio primijetio izuzetni sjaj te "nove" zvijezde u zviježđu Kasiopeje. Astronomi su uporabili NASA-in satelit IXPE (Imaging X-ray Polarimetry Explorer) kako bi proučili polarizirano (rendgensko) svjetlo koje stiže iz Tycha, (plinskog) krša izbačenog u svemir eksplozijom zvijezde (bijelog patuljka). IXPE je po prvi put razotkrio geometriju magnetskih polja u blizini udarnog vala supernove, koji se još uvijek širi od mjesta eksplozije i koji oblikuje granicu oko izbačenog materijala. Razumijevanje geometrije magnetskih polja omogućuje znanstvenicima da dodatno istraže na koji način čestice bivaju ubrzavane u tome ostatku supernove.

 

Opširnije: Odgonetanje tajni povijesne Tychove supernove

Write comment (0 Comments)

Webb vidi zasebne zvijezde kako svjetlucaju u jednom zbijenom jatu

ZKcrop

Dana 20. lipnja 2022. g, Svemirski teleskop James Webb je više od jednog sata zurio u Messier 92 (M92), zbijeno (kuglasto) zvjezdano jato u halou Mliječnog Puta, udaljeno od nas 27000 svjetlosnih godina. Ta opservacija - jedna od prvih poduzetih Webbom - dio je jednog od trinaest uvodnih promatračkih programa (engl. ERS program), koji su bili osmišljeni tako da pomognu astronomima shvatiti kako treba koristiti Webba i kako na najbolji način iskoristiti njegove mogućnosti.

 

Opširnije: Webb vidi zasebne zvijezde kako svjetlucaju u jednom zbijenom jatu

Write comment (0 Comments)

Komentari

  • Dragan Tanaskoski said More
    Ne tražite egzaktan odgovor o starosti... 20 sati ranije
  • ato said More
    Mali ispravak: A 10% od brzine... 2 dana ranije
  • Siniša said More
    A mene zanima, kako s postojećom... 2 dana ranije
  • Duca said More
    Čovek bi pomislio da je to rešenje za... 3 dana ranije
  • Baki said More
    Mnogo toga kompleksnog je moguće... 4 dana ranije

Foto...