Zvezde

Severnjača

Precession NPosle Sunca zvezda Polaris (Severnjača, Polarna zvezda itd.) je najpoznatija i najvažnija zvezda za nas Zemaljce, bar u zadnjih nekoliko vekova. Nalazi se iznad severnog pola Zemlje i tako nam pokazuje strane sveta i latitudu mesta odakle je posmatramo. Kad idete na sever ona je sve više na nebu. Na severnom polu je u zenitu.

 

Planine na neutronskoj zvezdi visoke su tek delić milimetra

foxneutronartworkUkratko: kada gigantska zvezda eksplodira pa u prostor odbaci svoje spoljne slojeve ono što preostane, jezgro zvezde, to je neutronska zvezda. Ime „neutronska“ dolazi otuda što su ti objekti, ostaci nekada moćne zvezde, sačinjeni gotovo u isključivo od neutrona.

 

Nova Herculis 2021

Nova Herculis 1550

Japanski astronom Seiji Ueda uočio je 12. lipnja 2021. godine da se u zviježđu Herkula pojavila nova. Sjaj joj je bio 8,4m i u roku od 2 i pol sata porastao je za dvije veličine, na 6,2m. Do 13. lipnja sjaj joj je polako blijedio pa je pao na preko 7,5m. U trenutku kada sam ju ja snimao, njezin sjaj je dodatno pao i bio je 8,4m. Ona je u dosegu dvogleda i malih teleskopa pa ju se može vidjeti i bez velikih astronomskih instrumenata. Zbog prirode procesa koji se odvijaju, njezin sjaj je primjetno ružičaste boje. Dok sam ju snimao, to je bila prva karakteristika koju sam primijetio. Prekrasna lijepa ružičasta boja. Ona je posljedica emisije dijela spektra koji zrači užareni vodikov plin. No, krenimo redom.

 

Nova Kasiopeje 2021, u 3D

Nova Cas 0233 img Finish

Baxter osmatracDa li posmatrate još uvek aktivnu Novu u Kasiopeji? Nezvanično, Nova Cas 2021, zvanično V1405 Cas, malo iznad Beta Kasiopeje. Otkrivena je 18. marta sa magnitudom 9.6, pa je porasla na 7. prividnu veličinu. Onda pre dve nedelje (6.-7. maja) „buknula“ je i ubrzo dostigla magnitudu 5.2. Postala je, kako vesti kažu, „nova koja može da se vidi slobodnim okom.“ Što u praksi znači da može lako da se vidi dvogledom. Sjaj joj sada slabi, ali još uvek je vidljiva, a naravno, još uvek može da se snimi. I zahvaljujući jednom dobrom astrofografu pružila nam je priliku za 3D doživljaj svemira.

Nova Cassiopeia 2021

Nova Cassiopeia 2021 – položaj na nebu

U zviježđu Kasiopeje pojavila se nova zvijezda. Naziv joj je Nova Cassiopeia 2021 ili skraćeno N Cas 2021. Otkrio ju je Japanac Yiji Nakamura, Kameyama, Mie, Japan, 18. ožujka 2021. godine. Tada joj je sjaj bio oko +9,6m zvjezdane magnitude. Želite li ju promatrati, koordinate N Cas 2021 su: R.A. 23 24 47.73  i Decl. +61 11 14.8 Kasiopeja se nalazi na sjevernom dijelu neba, a oko 20 sati je na visini oko 25iznad obzora.

Sagitarius A istok: Ostaci retke eksplozije u centru Mlečnog puta

 sgrae rollover 525

Obično mislimo da su supernove eksplozije zvezda mnogo veće mase od Sunca koje nastaju kada se njihova jezgra uruše u imploziji. Ali supernove nastaju i u eksplozijama belih patuljaka. To su supernove tipa Ia i poznate su kao standardne sveće po kojima se određuju udaljenosti objekata u svemiru i brzina njegovog širenja.

Dvojne zvezde su svuda oko nas

3

Najnoviji podaci o zvezdama iz svemirske opservatorije Gaia po prvi put su omogućili astronomima da stvore veliki 3D atlas binarnih zvezda (onih koje su na većem međusobnom rastojanju). Atlas pokriva naše okruženje na daljinu do 3.000 svetlosnih godina od Zemlje i njemu se nalazi 1,3 miliona dvojnih zvezdi.