Zvezde

Zagonetni ritam hevi metal zvezda

hmz1Nova grupa subpatuljastih zvezda male mase bogate helijumom u spoljašnjim slojevima pokazuje zanimljiv hemijski sastav, odnosno, oblaci u tim spoljašnjim slojevima su vrlo bogati teškim metalima poput cirkonijuma, stroncijuma, itrijumom pa čak i olovom. Astronom Simon Džefri sa Armag observatorije i njegove kolege su sprovele posmatranja tokom 2015. godine kako bi otkrili poreklo i neobične pulsacije navedene grupe zvezda bogatih teškim metalima.

Maglina oko zvezde Betelgez

Orion

Betelgezu, crvenom superdžinu u sazvežđu Orion, pripada deseto mesto po sjajnosti svih zvezda na noćnom nebu Zemlje od koje je udaljen oko 700 sg. Sa prečnikom od 900 miliona km veći je od Sunca oko 650 puta. Gotovo je veličine orbite Jupitera – oko četiri i po puta je veći od prečnika Zemljine orbite.

Sestrinske zvezde

eso1534aOtvorena zvezdana jata, poput ovog na slici, nisu samo idealni objekti za fotografisanje. Većina zvezda unutar jata, kao i samo jato, mogu poslužiti astronomima kao laboratorije za proučavanja života i smrti zvezda. Wide Field Imager kamera na ESO La Sija opservatoriji uslikala je ovo jato, poznato i kao IC 4651. Zvezde nastale unutar njega prikazuju čitav spektar karakteristika.

Magneti prouzrokovali najveće eksplozije u svemiru

eso1527aUz pomoć opservacija sprovedenih na ESO La Sija opservatoriji u Čileu, astronomi su po prvi put pokazali da postoji veza između dugotrajnih bljeskova gama zraka i neobično sjajnih eksplozija supernovih. Rezultati su pokazali da supernova nije crpela energiju iz radioaktivnih raspada kao što se očekivalo, već su je energijom snadbevala izuzetno jaka magnetna polja u okolini egzotičnih objekata zvanih magnetari. Rezultati ovog istraživanja objavljeni su 9. jula 2015. godine u časopisu Nature.

Sakriveno u srcu džina

eso1526aOva raskošna slika, nastanjena mnoštvom raznobojnih zvezda i gasa snimljena je pomoću širokougaone kamere WFI (engl. Wide Field Imager) na MPG/ESO 2.2-metarskom teleskopu na ESO-voj opservatoriji La Silja u Čileu. Prikazuje nam mlado razvejano jato zvezda poznato pod imenom NGC 2367, zvezdanu grupaciju u razvoju, koja se nalazi u centru ogromne, prastare strukture na samoj ivici Mlečnog puta.

Najbolji posmatrački dokaz o postojanju prve generacije zvezda u univerzumu

eso1524aAstronomi su koristeći ESO-ov Veoma veliki teleskop otkrili najsjajniju galaksiju do sada pronađenu, u ranom univerzumu, kao i ubedljive dokaze da se unutar nje nalaze primerci prve generacije zvezda. Ovi masivni, sjajni i ranije čisto teorijski objekti su kreirali prve teške elemente u istoriji svemira - elemente koji su bili potrebni da bi se stvorile zvezde koje nas danas okružuju, planete koje orbitiraju oko njih i život kakav poznajemo. Novopronađena galaksija, obeležena kao CR7, je tri puta sjajnija od najsjajnije udaljene galaksije koja nam je bila poznata.

U toku je retka aktivnost X-zračne Nove V404 Cyg

snDetektovana je aktivnost Nove V404 Cyg, klase LMXB (1). Ova klasa Novih spada u X-zračne višestruke zvezdane sisteme čija je jedna komponenta i crna rupa (low mass X-ray binary LMXB with black hole component). Zabeležena je aktivnost sistema u širokom spektru elektromagnetnog zračenja: od X-zraka, preko vidljivog i infracrvenog do radio domena. Inače, ovo je prva aktivnost od 1989 godine, od kada se i prati aktivnost ovog sistema. U detektovanju i praćenju ove aktivnosti učestvuju kako profesionalni astronomi tako i amateri širom sveta.

Mračna strana zvezdanog jata

eso1519aUz pomoć opservacija sprovedenih sa ESO Veoma velikim teleskopom, otkrivena je nova klasa “mračnih” zvezdanih jata u okolini džinovske galaksije Kentaur A. Ovi misteriozni objekti izgledaju slično kao normalna jata, ali su mnogo masivnija i najverovatnije kriju neočekivano velike količine tamne materije ili čak crne rupe – postojanje ni jedne od ovih pojava astronomi nisu mogli da pretpostave, a ne shvataju ni njihovu prirodu.

Kompleksni organski molekuli u mladom zvezdanom sistemu

eso1513aPo prvi put, astronomi su otkrili prisustvo kompleksnih organskih molekula, sastavnih komponenti života, u protoplanetarnom disku koji okružuje mladu zvezdu. Ovo otkriće, koje je načinila ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array), potvrđuje da uslovi u kojima su nastali Zemlja i Sunce nisu jedinstveni u svemiru. Rezultati su objavljeni 9. aprila 2015. godine u novom izdanju časopisa Nature.