Kreirano uz pomoć Kloda.
Približava se letnji solsticij, astronomski početak leta za nas na severnoj hemisferi. Uvek se uz to kaže da za stanovnike južne hemisfere tada počinje zima, da su njihova godišnja doba suprotna našim. Tačno, ali skoro nikad se ne pomene nešto još elementarnije, a vizuelno veoma impresivno, što doživljava taj svet koji visi naglavačke u odnosu na nas!
Podsetimo se osnovnih činjenica. Osa oko koje se naša Zemlja obrće uvek je usmerena ka Severnjači. (Dobro, ka nebeskom polu koji je u smeru bliskom smeru ka Severnjači.)
U ovo doba godine, gledano iz svemirskog broda, severna polulopta Zemlje kao da je nagnuta ka Suncu. Tako da nama na severnoj polulopti (gornjoj polulopti na ovom crtežu) u podne sunčevi zraci dolaze iz smera koji je bliže zenitu bilo kog severnog posmatrača, dakle visoko iznad njihovog horizonta.
Drugačije je za nekoga bilo gde na južnoj polulopti Zemlje, koja je koja je ispod isprekidane linije (ekvatora) na crtežu gore. U ovo doba godine za njih sunčevi zraci dolaze iz smera koji sklapa veći ugao u odnosu na njihov zenit pa za njih ovih dana podnevno Sunce nisko nad njihovim horizontom.
Dakle osunčano i toplo za nas, a manje osunčavanja i hladnije za njih.
Sve tačno, ali tu sad primećujemo to što je interesantno a retko se pominje!
Posmatrači na severnoj hemisferi vide Sunce u smeru od svog zenita ka ekvatoru, dakle iznad svog južnog horizonta. Dok „donji“ posmatrač, sa južne hemisfere, takođe vidi Sunce u smeru od svog zenita ka ekvatoru ali to je sada iznad njihovog severnog horizonta!
Takođe, strelica oko ose rotacije Zemlje ukazuje kako Zemlja rotira. Gledano iz svemirskog broda u poziciji iznad severnog pola to je smer suprotan smeru kretanja kazaljke na satu. Za posmatrača na severnoj hemisferi to je rotacija s desna na levo, pa vidimo da se Sunce i nebo obrću s leva na desno.
Dok za posmatrača sa južne hemisfere, koji gleda ka Suncu i ekvatoru, Zemlja se obrće se leva na desno, pa se Sunce i nebo okreću s desna na levo.
Dakle, za nas na severnoj hemisferi Sunce se diže nagore i nadesno, i putuje preko južnog horizonta. Za posmatrače na južnoj hemisfere Sunce se diže nagore i na levo, i putuje preko severnog horizonta!
Vredi razmisliti za trenutak o toj elementarnoj činjenici. Kako li je bilo antičkim moreplovcima kada su ploveći na jug polako otkrivali da podnevno Sunce ide sve više „nagore“ pa na „drugu stranu“? Misterija! Kapetan Kuk i njegovi savremenici sigurno nisu bili time iznenađeni, u stvari, uz još malo računa, imali su tako siguran pokazatelj gde se nalaze.
Ono što je čudno je da u naše vreme svake godine milioni turista sa severne hemisfere putuju na južnu, ali i pored svih mobilnih telefona i društvenih mreža malo ko pomene da je to primetio, čak postoje i „teorijske“ polemike da li je tako!
Recimo opet, kad smo na južnoj hemisferi Sunce putuje preko severnog horizonta, i to s desna na levo!
Proverite sledeći put kad ste u Argentini ili Australiji. Ili ako put nije u planu, tu su Stellarium ili Sky Safari.