Zvezde

Neutronske zvezde

logob92Možete li da poverujete u postojanje objekata koji se rađaju u eksplozijama koje imaju sjaj veći od sjaja čitave galaksije, koji su toliko gusti da jedan santimetar kubni njihovog materijala ima masu od sto milijardi tona, koji toliko brzo rotiraju da im se površina kreće brzinom od 80% brzine svetlosti, kojima se - kada se dovoljno približite - vidi čitava površina (uključujući i one delove sa „zadnje“ strane!), koji su i superfluidni i superprovodni istovremeno i koji u svom jezgru stiskaju kašu slobodnih kvarkova i gluona, najegzotičniji oblik materije koji je ljudima poznat? Ti objekti su neutronske zvezde. Ovo je drugi nastavak serijala o kompaktnim zvezdanim objektima.

Piše: Marko Simonović

SN 2006gy – titanska eksplozija super-masivne zvezde

sn2006gy_art_concept90Od 18. septembra 2006. godine kada je otkrivena, astronomi su tokom nekoliko meseci imali priliku da posmatraju najsjajniju supernovu ikada zabeleženu! U trenutku maksimuma supernova je dostigla sjaj od -22 apsolutne magnitude, što je deset puta sjajnije od najsjajnijih supernovih tipa Ia i 100 milijardi puta sjajnije od Sunca. Titanska eksplozija super-masivne zvezde odigrala se pre oko 238 milona godina, koliko je bilo potrebno da svetlost – jedina dostupna nam vest o eksploziji,[1] dopre do našeg Mlečnog puta iz udaljene galaksije NGC 1260 u kojoj se nesvakidašnji događaj odigrao.

Zvezda Eta Carinae

EtaC-150Eta Karine je gigant među gigantima. U celoj galaksiji takvih zvezda ima svega nekoliko desetina (prema skoro 400 milijardi drugih). Da se nalazi na mestu Sunca, progutala bi sve planete zaključno sa Jupiterom. Njen prečnik iznosi 11 astronomskih jedinica, što je preko jednu i po milijarde kilometara. Sija pet miliona puta sjajnije od Sunca, a oko sebe se obrće brzinom koja dostiže 90% od teorijskog maksimuma. Eta Karine spada u najmasivnije zvezde u čitavom univerzumu. Da je malo veća već ne bi bila moguća.

Beli patuljci


Kompaktni zvezdani objekti
Danas gotovo da nema zaljubljenika u nauku koji ne zna da je jedan od oblika u koji zvezda može da se transformiše na kraju svog života beli patuljak. Ovi tihi zvezdani ostaci, otkriveni još u prvoj polovini XIX veka, bili su prava misterija za astronome više od 100 godina. Ipak, zhavaljujući velikim naporima mi danas znamo kako ovi zvezdani ostaci nastaju, zašto mogu imati neku maksimalnu masu, kako postaju „dijamanti na nebu“, šta ih sprečava da se ne uruše u sami sebe...


Piše: Marko Simonović

Detektirane pjege na umirućoj zvijezdi

Najsjajnija zvijezda u zviježđu Oriona šeststotina pedeset puta ima veći radijus od našeg Sunca a proizvodi 100.000 puta više energije od njega! Već poodavno znamo kako se ovaj gorostas nalazi na kraju životnog puta koji se mjeri svega milijunima godina, naspram nekoliko milijardi koliki je životni vijek naše zvijezde. Betalgeuse se sada nalazi tek koji svemirski trenutak prije stravične eksplozije. Kada se to dogodi ova će zvijezda s Zemlje biti vidljiva i usred bijela dana.

omjeri-velicina_crop

Najmlađi ostatak SUPERNOVE u našoj Galaksiji: G1.9+0.3

sn1crop

Već dugo znamo da se eksplozije supernovih u našoj galaksiji dešavaju mnogo, mnogo ređe nego što to sugerišu naša teoretska predviđanja. Primera radi, poslednja vidljiva eksplozija, među nama astronomima poznata kao Kasiopeja A (Cas A), desila se davne 1680, a teoretičari kao što su Van der Bergh &Tamman (1991) predviđaju najmanje tri velike eksplozije u svakom stoleću - i to zvezda mase veće od osam sunčevih masa.

TRAŽI SE - TRAGAČ ZA SUPERNOVIM ZVIJEZDAMA!

galaxyzoo_supernove-potraga_crop

Nebeski objekti, putovanje kroz prostor i vrijeme, iskrice svjetla na noćnom nebu, tajnoviti zvijezdoznanci pokraj svojih teleskopa koji bdiju po cijele noći, čar tajnovitosti i rada na nečemu pomalo vanzemaljskom....Ako su to neki od ključnih pojmova potrebni da kod Vas izmame Neku emocionalnu reakciju na Vama je da nastavite s čitanjem ovog teksta!